Muzeu Besa
Muzeu Besa është projekti i parë qendror i Fondacionit Besa. Ky projekt synon konservimin dhe restaurimin e ish-rezidencës së familjes Toptani/Libohoviti, një Monument Kulture i Kategorisë së Parë, për të rigjallëruar ndërtesën dhe zonën përreth përmes themelimit të Muzeut Besa. Ky muze do të shërbejë si një pikë shkëmbimi kulturor, një qendër dialogu dhe një pikë takimi mes trashëgimisë materiale dhe asaj shpirtërore. Parimi i Besës, si kod etik, akt njerëzor dhe praktikë shoqërore, një cilësi dalluese e popullit shqiptar, interpretohet dhe komunikohet si një përvojë muzeale, duke ndërtuar një narrativë që lidh dëshminë historike me përgjegjësinë morale, kujtesën kolektive dhe reflektimin bashkëkohor. I vendosur në zemër të Tiranës, muzeu do të jetë një hapësirë për komunikimin, argëtimin, konservimin dhe jetësimin e ideve mbi trashëgiminë kulturore, historike dhe kombëtare.
Koncepti
Koncepti i muzeut bazohet në krijimin e hapësirave që pasqyrojnë jetën tradicionale shtëpiake shqiptare, duke i riinterpretuar ato brenda një mjedisi muzeal bashkëkohor.
Vetë shtëpia historike funksionon në të njëjtën kohë si vendi i ekspozitës së përhershme dhe si një zgjatim më vete. Çdo dhomë e restauruar përcjell aspekte të jetës së përditshme, mikpritjes dhe përgjegjësisë morale, duke vënë në dukje momente historike të formuara nga Besa.
Një theks i veçantë u jepet periudhave të krizës, duke përfshirë mbrojtjen e hebrenjve gjatë Holokaustit, si dhe strehimin e refugjatëve kosovarë dhe afganë në historinë më të re. Në këtë mënyrë, arkitektura dhe narrativa janë të pandashme.
Një Krah i Ri
Për të zgjeruar kapacitetet e muzeut, një aneks i ri është zhvilluar nën oborr, i cili mbart ekspozitat e përkohshme, arkivat, një auditorium dhe hapësira edukative. Shtesa lidhet me shtëpinë historike përmes katit të nëndheshëm (qilarit), duke ruajtur vazhdimësinë e përvojës së vizitorit.
Organizimi hapësirave merr frymëzim nga arkitektura e kohës osmane, e përqendruar rreth një hapësire të përbashkët grumbullimi me dhoma ngjitur. Kjo planimetri mbështet fleksibilitetin duke përforcuar rëndësinë kulturore të pranisë komunitare.
Fenerët
Shtesa e nëndheshme mbetet vizualisht e lidhur me qytetin përmes një sërë pusesh drite që lartësohen mbi oborr. Këto çarje vertikale fusin dritë natyrale dhe të shpërndarë në hapësirat e poshtme të muzeut.
Në të njëjtën kohë, ato shërbejnë si shenja dalluese, që lajmërojnë praninë e muzeut brenda peizazhit urban. Vetë oborri shndërrohet në një vend pushimi dhe grumbullimi, i përcaktuar nga një dizajni i qetë dhe meditues. Së bashku, drita dhe hapësira krijojnë një dialog të heshtur mes muzeut dhe qytetit të Tiranës.
Qasja Holistike
Muzeu Besa është konceptuar si një kompleks kulturor koheziv dhe jo si një ndërtesë e vetme.
Struktura e Selamllëkut do të restaurohet dhe integrohet në vend, me katin përdhes të hapur për të mirëpritur vizitorët dhe për të orientuar lëvizjen drejt hyrjes së muzeut. Ndërtesat pranë janë riimagjinuar për t'u kthyer në shërbime si: kafe, restorant dhe dyqani i muzeut me pamje nga kopshti.
Këto elemente e shtrijnë përvojën e muzeut përtej hapësirave të ekspozitës, duke krijuar një mjedis të hapur dhe të aksesueshëm që nxit edukimin, takimet dhe reflektimin.
